بخش بزرگی از معاملات ارزی در بازار نقدی یا Spot انجام می‌شود. وقتی درباره قیمت جاری یک جفت‌ارز صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور نرخ بازار نقدی است. شناخت این بازار برای فهم قراردادهای آتی و پوشش ریسک ضروری است.
تعریف بازار نقدی ارز
بازار نقدی بازاری است که در آن ارز با نرخ فعلی معامله می‌شود و تسویه در فاصله زمانی کوتاهی انجام می‌گیرد. این بازار با قراردادهایی که برای تحویل آینده طراحی شده‌اند تفاوت دارد.
قیمت Spot
قیمت Spot همان نرخ جاری بازار برای تبدیل دو ارز است. این نرخ در هر لحظه بر اساس سفارش‌های خرید و فروش، نقدشوندگی و اخبار تغییر می‌کند.
تسویه معامله
واژه «نقدی» به معنی تحویل فیزیکی فوری اسکناس نیست. در بازار بین‌بانکی، تسویه معمولاً از طریق حساب‌های بانکی و بر اساس استانداردهای همان جفت‌ارز انجام می‌شود.
بازیگران بازار نقدی
- بانک‌های تجاری و سرمایه‌گذاری
- بانک‌های مرکزی
- شرکت‌های واردکننده و صادرکننده
- صندوق‌ها و سرمایه‌گذاران نهادی
- صرافی‌ها و کارگزاران
- معامله‌گران خرد
عرضه و تقاضا در بازار Spot
تقاضای تجاری، جریان سرمایه، نرخ بهره و اخبار اقتصادی همگی بر سفارش‌ها اثر می‌گذارند. هرچه عمق بازار بیشتر باشد، سفارش‌های بزرگ با اثر قیمتی کمتری اجرا می‌شوند.
Bid و Ask
در بازار نقدی دو قیمت وجود دارد: Bid برای فروش به بازار و Ask برای خرید از بازار. فاصله این دو همان اسپرد است.
بازار نقدی و اسکناس
بازار Spot بین‌بانکی با بازار فیزیکی اسکناس یکسان نیست. نرخ اسکناس می‌تواند به دلیل هزینه حمل، نگهداری و شرایط محلی با نرخ بین‌بانکی اختلاف داشته باشد.
تفاوت Spot و Forward
در Spot معامله با نرخ امروز و تسویه نزدیک انجام می‌شود. در Forward نرخ برای تاریخ آینده توافق می‌شود. شرکت‌ها از قرارداد Forward برای کاهش عدم‌اطمینان نرخ آینده استفاده می‌کنند.
تفاوت Spot و Futures
قرارداد آتی معمولاً استانداردشده و قابل معامله در بورس است، در حالی که بازار Spot معامله جاری ارز را نشان می‌دهد.
نقدشوندگی بازار
جفت‌ارزهای اصلی نقدشوندگی بالایی دارند و اسپرد آن‌ها معمولاً کمتر است. در جفت‌های کم‌معامله، اختلاف خرید و فروش بیشتر و اجرای سفارش دشوارتر است.
نقش اخبار اقتصادی
داده‌های تورم، اشتغال، نرخ بهره و تصمیمات بانک‌های مرکزی می‌توانند قیمت Spot را سریع تغییر دهند. بازار ارز یکی از سریع‌ترین بازارها در واکنش به خبر است.
کاربرد بازار نقدی برای شرکت‌ها
شرکت‌ها برای پرداخت واردات یا تبدیل درآمد صادراتی از بازار نقدی استفاده می‌کنند. اگر پرداخت در آینده باشد، ابزارهای پوشش ریسک ممکن است مناسب‌تر باشند.
جمع‌بندی
بازار Spot مرجع اصلی قیمت جاری ارز است. شناخت آن پایه درک اسپرد، جفت‌ارز و قراردادهای مشتقه ارزی است.
برای مرحله بعد، مقاله قراردادهای فوروارد و آتی ارز را بخوانید.
سؤالات متداول
Spot یعنی تحویل همان لحظه؟
نه لزوماً؛ تسویه معمولاً در بازه کوتاه و طبق استاندارد بازار انجام می‌شود.
آیا قیمت اسکناس همان Spot است؟
خیر. هزینه و شرایط بازار فیزیکی می‌تواند اختلاف ایجاد کند.
Spot برای پوشش ریسک آینده مناسب است؟
به‌تنهایی خیر؛ برای تاریخ آینده معمولاً از ابزارهایی مانند Forward استفاده می‌شود.
