شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران همیشه نمی‌خواهند در معرض نوسان نرخ ارز آینده باشند. قراردادهای فوروارد و آتی به آن‌ها امکان می‌دهند امروز درباره نرخ معامله‌ای که در آینده انجام می‌شود توافق کنند.
قرارداد Forward
Forward قراردادی خصوصی میان دو طرف است که مقدار ارز، نرخ و تاریخ تسویه آینده را مشخص می‌کند. این قرارداد معمولاً خارج از بورس و متناسب با نیاز دو طرف طراحی می‌شود.
مثال پوشش ریسک واردکننده
فرض کنید واردکننده سه ماه دیگر باید یک میلیون دلار پرداخت کند. اگر نگران افزایش نرخ باشد، می‌تواند امروز نرخ Forward را تثبیت کند و هزینه ریالی آینده خود را قابل پیش‌بینی‌تر سازد.
قرارداد Futures
Futures یا قرارداد آتی، شکل استانداردشده‌ای از قرارداد برای خرید یا فروش دارایی در آینده است که معمولاً در بورس معامله می‌شود. اندازه قرارداد، سررسید و نحوه تسویه استاندارد هستند.
تفاوت استانداردسازی
Forward انعطاف بیشتری دارد و می‌تواند دقیقاً با مبلغ و تاریخ موردنیاز شرکت تنظیم شود. Futures استاندارد است و معامله‌گر باید از قراردادهای موجود استفاده کند.
تفاوت ریسک طرف مقابل
در Forward، ریسک این وجود دارد که طرف مقابل به تعهد خود عمل نکند. در Futures، وجود اتاق پایاپای و وجه تضمین این ریسک را کاهش می‌دهد.
وجه تضمین
در معاملات آتی، معامله‌گر باید وجه تضمین داشته باشد و تغییر ارزش قرارداد به‌طور منظم تسویه می‌شود. این ویژگی می‌تواند نیاز نقدینگی ایجاد کند.
نرخ Forward چگونه شکل می‌گیرد
نرخ Forward صرفاً پیش‌بینی بازار از قیمت آینده نیست. اختلاف نرخ بهره دو ارز یکی از عوامل اصلی محاسبه آن است و با مفهوم برابری نرخ بهره ارتباط دارد.
کاربرد برای صادرکننده
صادرکننده‌ای که در آینده ارز دریافت می‌کند ممکن است نگران کاهش نرخ باشد. با فروش Forward می‌تواند ارزش پول داخلی درآمد آینده را تا حدی تثبیت کند.
پوشش ریسک در برابر سفته‌بازی
هدف شرکت از Forward معمولاً کاهش ریسک است. اما معامله‌گر می‌تواند بدون داشتن تعهد تجاری نیز روی حرکت نرخ آینده موقعیت بگیرد؛ این حالت ماهیت سفته‌بازانه دارد.
مزایای Forward
- انعطاف در مبلغ و سررسید
- امکان تطبیق با جریان نقدی شرکت
- کاهش عدم‌قطعیت نرخ آینده
محدودیت‌های Forward
- ریسک طرف مقابل
- نقدشوندگی کمتر
- هزینه خروج زودهنگام
- وابستگی به اعتبار طرفین
مزایا و محدودیت‌های Futures
آتی شفاف‌تر و نقدشونده‌تر است و ریسک طرف مقابل کمتری دارد، اما استاندارد بودن آن ممکن است با نیاز دقیق شرکت تطابق نداشته باشد.
مقررات بازارهای مشتقه
دسترسی و مقررات قراردادهای ارزی در کشورها متفاوت است. در زمان نگارش این مطلب، برای استفاده عملی باید قوانین و بازارهای مجاز همان حوزه بررسی شوند.
جمع‌بندی
Forward و Futures هر دو برای مدیریت نرخ آینده طراحی شده‌اند. Forward انعطاف بالاتر و Futures استانداردسازی و شفافیت بیشتری دارد. انتخاب مناسب به نوع ریسک و ساختار بازار بستگی دارد.
سؤالات متداول
آیا نرخ Forward پیش‌بینی قیمت آینده است؟
نه دقیقاً؛ اختلاف نرخ بهره و هزینه نگهداری نقش مهمی در آن دارند.
کدام قرارداد برای شرکت مناسب‌تر است؟
اگر مبلغ و تاریخ خاصی لازم باشد Forward انعطاف بیشتری دارد؛ در بازار استاندارد Futures می‌تواند مناسب‌تر باشد.
آیا این قراردادها ریسک را حذف می‌کنند؟
ریسک نرخ را کاهش می‌دهند اما ریسک نقدینگی، اعتبار و فرصت از دست‌رفته باقی می‌ماند.
