نرخ ارز همیشه رابطه میان دو پول است. به همین دلیل در بازارهای بین‌المللی ارزها به‌صورت جفت‌ارز نمایش داده می‌شوند. شناخت ساختار جفت‌ارز برای فهم قیمت‌گذاری، تبدیل ارز و معاملات بین‌المللی ضروری است.
تعریف جفت‌ارز
جفت‌ارز از دو ارز تشکیل می‌شود. ارز اول «ارز پایه» و ارز دوم «ارز مظنه» نام دارد. برای مثال در EUR/USD، یورو ارز پایه و دلار ارز مظنه است.
خواندن نرخ جفت‌ارز
اگر EUR/USD برابر 1.10 باشد، یعنی هر یک یورو معادل 1.10 دلار است. بنابراین عدد نمایش‌داده‌شده نشان می‌دهد برای خرید یک واحد ارز پایه، چه مقدار ارز مظنه لازم است.
ارز پایه و ارز مظنه
ارز پایه واحد مرجع است و معمولاً یک واحد در نظر گرفته می‌شود. ارز مظنه ارزش همان یک واحد را بیان می‌کند. تغییر ترتیب جفت، معنی نرخ را عوض می‌کند.
جفت‌ارز مستقیم و غیرمستقیم
نمایش نرخ می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم باشد. در نرخ مستقیم، مقدار پول داخلی لازم برای خرید یک واحد ارز خارجی بیان می‌شود. در نرخ غیرمستقیم، مقدار ارز خارجی قابل خرید با یک واحد پول داخلی نمایش داده می‌شود.
نرخ متقاطع یا Cross Rate
اگر نرخ مستقیم دو ارز در دسترس نباشد، می‌توان نرخ آن‌ها را از طریق ارز سوم محاسبه کرد. به این نرخ، نرخ متقاطع گفته می‌شود.
برای مثال اگر نرخ یورو به دلار و دلار به ین را داشته باشیم، می‌توان نرخ یورو به ین را از ترکیب این دو به دست آورد.
مثال ساده محاسبه نرخ متقاطع
فرض کنید EUR/USD برابر 1.10 و USD/JPY برابر 150 باشد. برای محاسبه EUR/JPY می‌توان دو نرخ را در هم ضرب کرد:
1.10 × 150 = 165
بنابراین هر یورو تقریباً 165 ین ارزش دارد.
معکوس کردن نرخ
اگر نرخ USD/JPY را داشته باشیم و بخواهیم JPY/USD را محاسبه کنیم، کافی است یک را بر نرخ تقسیم کنیم. این تبدیل ساده در بسیاری از محاسبات ارزی کاربرد دارد.
جفت‌ارزهای اصلی
جفت‌هایی که دلار آمریکا در یک سمت آن‌ها قرار دارد و حجم معاملات بالایی دارند، معمولاً جفت‌های اصلی نامیده می‌شوند؛ مانند EUR/USD، USD/JPY و GBP/USD.
جفت‌ارزهای کراس
جفت‌هایی که دلار در آن‌ها حضور ندارد، مانند EUR/GBP یا EUR/JPY، جفت‌ارز کراس نامیده می‌شوند. قیمت آن‌ها نیز از عرضه و تقاضا و نرخ‌های مرتبط شکل می‌گیرد.
چرا نرخ خرید و فروش متفاوت است؟
در عمل برای هر جفت‌ارز دو قیمت مشاهده می‌شود: قیمت خرید و قیمت فروش. فاصله این دو همان اسپرد است که هزینه معامله را نشان می‌دهد.
مقاله اسپرد در بازار ارز چیست؟ این مفهوم را کامل‌تر توضیح می‌دهد.
نرخ تبدیل در صرافی
در معاملات خرد، صرافی ممکن است علاوه بر نرخ جهانی، هزینه تبدیل، ریسک نگهداری و شرایط بازار محلی را نیز در قیمت لحاظ کند. بنابراین نرخ نهایی لزوماً برابر نرخ بین‌بانکی نیست.
خطاهای رایج در محاسبه
اشتباه در ترتیب ارزها، استفاده از نرخ خرید به‌جای فروش و نادیده گرفتن کارمزد از خطاهای متداول هستند. همیشه قبل از محاسبه مشخص کنید کدام ارز را می‌خرید و کدام را می‌فروشید.
جمع‌بندی
جفت‌ارز زبان استاندارد نمایش نرخ ارز است. ارز پایه و مظنه، نرخ متقاطع و معکوس نرخ از مفاهیم پایه‌ای هستند که برای تبدیل ارز و تحلیل بازار باید شناخته شوند.
سؤالات متداول
در EUR/USD کدام ارز پایه است؟
یورو ارز پایه و دلار ارز مظنه است.
Cross Rate چه زمانی استفاده می‌شود؟
زمانی که نرخ مستقیم دو ارز را نداریم و آن را از طریق ارز سوم محاسبه می‌کنیم.
آیا نرخ صرافی دقیقاً برابر نرخ جهانی است؟
خیر. اسپرد، کارمزد و شرایط بازار محلی می‌توانند اختلاف ایجاد کنند.
