سرمایه‌گذاری فقط به بورس محدود نمی‌شود. سرمایه می‌تواند در بازارهای مختلفی مانند سهام، طلا، ارز، مسکن، اوراق بدهی، کالاها و رمزارزها قرار گیرد و هرکدام از این بازارها ساختار، منبع بازده و ریسک متفاوتی دارند.
شناخت این تفاوت‌ها یکی از اولین قدم‌های سرمایه‌گذاری آگاهانه است. کسی که نمی‌داند قیمت یک دارایی چرا افزایش یا کاهش پیدا می‌کند، ممکن است صرفاً بر اساس اخبار، رفتار دیگران یا رشد گذشته بازار تصمیم بگیرد. هدف بخش «بازارها» این است که پیش از ورود به هر بازار، ابتدا با سازوکار آن آشنا شوید.
در این بخش توضیح می‌دهیم هر بازار چگونه کار می‌کند، چه عواملی بر قیمت آن اثر می‌گذارند، سرمایه‌گذاران از چه طریقی در آن بازده به دست می‌آورند و مهم‌ترین ریسک‌های آن چیست. تمرکز این صفحات بر شناخت بازار است؛ روش عملی سرمایه‌گذاری در هر بازار در بخش جداگانه «روش‌های سرمایه‌گذاری» بررسی می‌شود.
چرا شناخت بازارها قبل از سرمایه‌گذاری مهم است؟
دو دارایی ممکن است در ظاهر هر دو سرمایه‌گذاری باشند، اما منطق اقتصادی کاملاً متفاوتی داشته باشند. سهام نماینده مالکیت در یک شرکت است و بخشی از ارزش آن به سودآوری کسب‌وکار وابسته است. طلا جریان درآمدی ایجاد نمی‌کند و قیمت آن تحت تأثیر عرضه، تقاضا، نرخ بهره، دلار و تقاضای سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد. اوراق بدهی ساختار دیگری دارند و معمولاً بازده قابل پیش‌بینی‌تری نسبت به سهام ارائه می‌کنند.
مسکن نیز علاوه بر افزایش قیمت می‌تواند درآمد اجاره داشته باشد، اما نقدشوندگی آن معمولاً بسیار کمتر از بازارهای مالی است. رمزارزها نیز ساختار فناوری و ریسک‌های خاص خود را دارند و نمی‌توان آن‌ها را صرفاً نسخه دیجیتالی بورس یا ارز دانست.
به همین دلیل نمی‌توان بازارها را فقط بر اساس این سؤال مقایسه کرد که «کدام‌یک بیشتر سود می‌دهد؟». میزان نوسان، امکان ایجاد درآمد، نقدشوندگی، افق سرمایه‌گذاری و عواملی که قیمت هر بازار را تغییر می‌دهند نیز اهمیت دارند.
در این بخش با چه بازارهایی آشنا می‌شوید؟
در بخش «بازارها» هشت بازار اصلی را بررسی کرده‌ایم.
بازار بورس جایی است که سهام شرکت‌ها و سایر اوراق بهادار معامله می‌شوند. در راهنمای بازار بورس با ساختار بورس، سهام، شاخص‌ها، بازار اولیه و ثانویه و عوامل مؤثر بر قیمت سهام آشنا می‌شوید.
بازار طلا تحت تأثیر قیمت جهانی طلا، نرخ بهره، تورم و در ایران نرخ ارز قرار دارد. در صفحه بازار طلا می‌توانید با ساختار این بازار و عوامل مؤثر بر قیمت طلا آشنا شوید.
بازار ارز به تغییر ارزش پول‌ها نسبت به یکدیگر مربوط است. تورم، سیاست پولی، تجارت خارجی و انتظارات اقتصادی از عوامل مهم در این بازار هستند.
بازار کالا یا کامودیتی شامل دارایی‌هایی مانند نفت، فلزات، محصولات کشاورزی و سایر مواد اولیه است. در این بازار عرضه، تقاضا، موجودی انبار، وضعیت تولید و چرخه اقتصادی اهمیت زیادی دارند.
بازار رمزارزها شامل بیت‌کوین، اتریوم و هزاران دارایی مبتنی بر بلاکچین است. این بازار علاوه بر عوامل مالی، تحت تأثیر فناوری، توکنومیکس، شبکه‌ها و مقررات نیز قرار دارد.
بازار مسکن یکی از مهم‌ترین بازارهای دارایی در ایران است و علاوه بر قیمت زمین و ساختمان، از تورم، قدرت خرید، نرخ بهره، هزینه ساخت و شرایط منطقه‌ای تأثیر می‌گیرد.
بازار فارکس بازار مبادله ارزهای جهان است و در آن جفت‌ارزهایی مانند EUR/USD معامله می‌شوند. این بازار را نباید با تمام محصولاتی که بروکرهای فارکس ارائه می‌کنند یکسان دانست.
بازار اوراق بدهی شامل ابزارهایی است که دولت‌ها یا شرکت‌ها برای تأمین مالی منتشر می‌کنند. اخزا، اوراق مرابحه و سایر صکوک از نمونه‌های مهم بازار بدهی ایران هستند.
کدام بازار برای سرمایه‌گذاری بهتر است؟
پاسخ یکسانی برای همه وجود ندارد. بازار مناسب به هدف، مدت سرمایه‌گذاری، نیاز به نقدینگی، تحمل نوسان و ساختار کل دارایی فرد وابسته است.
حتی ممکن است انتخاب درست این نباشد که فقط یک بازار داشته باشید. در بسیاری از استراتژی‌های سرمایه‌گذاری، چند کلاس دارایی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا وابستگی کل سرمایه به یک بازار کاهش پیدا کند.
اگر هنوز نمی‌دانید کدام بازار با شرایط شما سازگارتر است، بهتر است پس از مطالعه معرفی بازارها به بخش استراتژی سرمایه‌گذاری و صفحه انتخاب روش مناسب مراجعه کنید.
بازار با روش سرمایه‌گذاری چه تفاوتی دارد؟
این دو مفهوم را بهتر است از هم جدا کنیم.
در بخش «بازارها» می‌خواهیم بدانیم مثلاً طلا چیست و چرا قیمت آن تغییر می‌کند.
اما در بخش «روش‌های سرمایه‌گذاری» سؤال عملی‌تر می‌شود: برای سرمایه‌گذاری در طلا سکه بخریم، شمش، طلای آب‌شده یا صندوق طلا؟
همین تفاوت درباره بورس، ارز، مسکن، کالا، رمزارز و سایر بازارها نیز وجود دارد.
بنابراین اگر هدف شما ابتدا شناخت ساختار بازار است، از همین بخش شروع کنید. اگر بازار را می‌شناسید و اکنون می‌خواهید روش ورود به آن را یاد بگیرید، به بخش «روش‌های سرمایه‌گذاری» بروید.
از کدام بازار شروع کنم؟
اگر کاملاً تازه‌کار هستید، لازم نیست همه بازارها را هم‌زمان مطالعه کنید. ابتدا می‌توانید بازارهایی را بشناسید که بیشترین ارتباط را با سرمایه‌گذاری شخصی دارند؛ سپس به تدریج سراغ بازارهای تخصصی‌تر بروید.
هدف این بخش این نیست که شما را به ورود به یک بازار خاص تشویق کند. هدف این است که قبل از تصمیم‌گیری بدانید دارایی‌ای که قصد خرید آن را دارید چگونه ارزش پیدا می‌کند و چه عواملی ممکن است باعث زیان شما شوند.
