ممکن است حساب معاملاتی هنوز موجودی مثبت داشته باشد، اما پلتفرم اجازه باز کردن معامله تازه ندهد یا بخشی از موقعیت‌ها را ببندد. دلیل این اتفاق معمولاً در تفاوت میان موجودی ثبت‌شده، ارزش لحظه‌ای حساب و مارجین لازم برای معاملات باز است. تا وقتی این سه را از هم جدا نکنیم، عبارت‌هایی مثل «مارجین‌کال شدم» بیشتر گیج‌کننده‌اند تا توضیح‌دهنده.
مارجین‌کال به وضعیت هشدار یا کمبود وثیقه و استاپ‌اوت به سازوکار بستن اجباری موقعیت‌ها اشاره دارد. نام‌گذاری، آستانه‌ها و شیوه اجرا میان ارائه‌دهندگان یکسان نیست. در این مطلب ابتدا اعداد حساب را می‌خوانیم و بعد با یک مثال فرضی می‌بینیم فشار بر مارجین چگونه شکل می‌گیرد.
بالانس و اکوییتی؛ پول ثبت‌شده با ارزش لحظه‌ای حساب فرق دارد
بالانس یا Balance معمولاً نتیجه ثبت‌شده واریزها، برداشت‌ها و معاملات بسته‌شده است. زیان یک معامله باز ممکن است هنوز بالانس را تغییر نداده باشد، اما از ارزش اقتصادی حساب کم کرده است. این اثر در اکوییتی یا Equity دیده می‌شود؛ یعنی ارزش لحظه‌ای حساب با در نظر گرفتن سود و زیان شناور و اقلامی که پلتفرم در آن لحاظ می‌کند.
برای یک حساب ساده بدون اعتبار تشویقی، می‌توان نوشت: اکوییتی = بالانس + سود و زیان شناور، با لحاظ هزینه‌ها و تعدیلات مربوط. اگر بالانس هزار دلار باشد و معاملات باز در مجموع ۲۰۰ دلار زیان شناور داشته باشند، اکوییتی تقریباً ۸۰۰ دلار است. زمان ثبت کمیسیون، هزینه نگهداری و تبدیل ارز ممکن است روی جزئیات نمایش اثر بگذارد؛ شرح حساب همان ارائه‌دهنده مرجع نهایی است.
مارجین استفاده‌شده و مارجین آزاد چه می‌گویند؟
مارجین استفاده‌شده مبلغی است که برای پشتیبانی از موقعیت‌های باز لازم است. این مبلغ هزینه خرید یا حداکثر زیان معامله نیست. مارجین آزاد از تفاضل اکوییتی و مارجین استفاده‌شده به دست می‌آید و نشان می‌دهد با روش محاسبه پلتفرم، چه ظرفیت باقی‌مانده‌ای برای تحمل نوسان یا گرفتن موقعیت تازه وجود دارد.
مارجین آزاد = اکوییتی − مارجین استفاده‌شده
اگر اکوییتی ۸۰۰ دلار و مارجین استفاده‌شده ۲۲۰ دلار باشد، مارجین آزاد ۵۸۰ دلار است. مثبت بودن این عدد به معنی مناسب بودن معامله تازه نیست؛ چند موقعیت هم‌جهت می‌توانند هم‌زمان وارد زیان شوند و ظرفیت حساب را سریع کاهش دهند. منفی شدن مارجین آزاد نیز لزوماً به معنی منفی شدن موجودی کل حساب نیست.
سطح مارجین را چگونه محاسبه کنیم؟
در پلتفرم‌هایی که از این تعریف استفاده می‌کنند، سطح مارجین نسبت اکوییتی به مارجین استفاده‌شده است که به درصد بیان می‌شود: سطح مارجین = (اکوییتی ÷ مارجین استفاده‌شده) × ۱۰۰. مثلاً اکوییتی ۶۶۰ دلار در برابر مارجین ۲۲۰ دلاری، سطح مارجین ۳۰۰ درصد می‌دهد.
در این تعریف، سطح مارجین ۱۰۰ درصد یعنی اکوییتی با مارجین موردنیاز برابر شده است؛ نه اینکه کل سرمایه از دست رفته باشد. سطح ۵۰ درصد هم به معنی نصف شدن بالانس اولیه نیست. اگر هیچ مارجین استفاده‌شده‌ای وجود نداشته باشد، تقسیم بر صفر تعریف نمی‌شود و پلتفرم ممکن است این شاخص را خالی یا با علامت ویژه نمایش دهد. بعضی سامانه‌ها نیز شاخص متفاوتی مانند درصد استفاده از مارجین نشان می‌دهند؛ فرمول را پیش از مقایسه اعداد بخوانید.
یک مثال عددی از کاهش اکوییتی تا فشار بر حساب
فرض کنید بالانس حساب هزار دلار است و موقعیتی به اندازه ۱۰ هزار یورو در EUR/USD باز شده است. با نرخ فرضی ۱٫۱۰ و مارجین ۲ درصد، مارجین اولیه ۲۲۰ دلار می‌شود. برای اینکه اثر زیان شناور روشن بماند، در جدول زیر مارجین را ثابت نگه داشته‌ایم و هزینه‌های تازه را وارد نکرده‌ایم؛ در حساب واقعی ممکن است این فرض برقرار نباشد.
| سود یا زیان شناور | اکوییتی | مارجین آزاد | سطح مارجین |
|---|---|---|---|
| صفر | ۱٬۰۰۰ دلار | ۷۸۰ دلار | حدود ۴۵۴٫۵٪ |
| ۳۴۰ دلار زیان | ۶۶۰ دلار | ۴۴۰ دلار | ۳۰۰٪ |
| ۷۸۰ دلار زیان | ۲۲۰ دلار | صفر | ۱۰۰٪ |
| ۸۹۰ دلار زیان | ۱۱۰ دلار | منفی ۱۱۰ دلار | ۵۰٪ |
ردیف آخر فقط وضعیت حساب در این فرض‌های آموزشی را نشان می‌دهد. اینکه حساب در کدام ردیف هشدار بگیرد یا موقعیتی بسته شود، به قرارداد بستگی دارد. اگر فرض کنیم آستانه استاپ‌اوت یک حساب ۵۰ درصد است، رسیدن به این محدوده می‌تواند بستن اجباری را فعال کند؛ اما «۵۰ درصد» قانون مشترک همه حساب‌های فارکس نیست.
تفاوت مارجین‌کال با استاپ‌اوت در عمل چیست؟
مارجین‌کال ممکن است با هشدار داخل پلتفرم، محدود شدن سفارش‌های تازه یا درخواست تأمین وثیقه همراه باشد. نباید فرض کرد قبل از هر بستن اجباری، تماس تلفنی یا ایمیلی می‌رسد و فرصت مشخصی برای واکنش وجود دارد. حرکت سریع قیمت می‌تواند حساب را از محدوده هشدار عبور دهد.
استاپ‌اوت مرحله‌ای است که طبق قواعد حساب، ارائه‌دهنده برای کاهش کمبود مارجین اقدام به بستن موقعیت می‌کند. ممکن است یک موقعیت، بخشی از آن، چند موقعیت یا همه معاملات مشمول بسته شوند. ترتیب انتخاب نیز به قواعد همان حساب بستگی دارد. قیمت خروج در بازار اجرا می‌شود و لزوماً همان قیمتی نیست که لحظه مشاهده هشدار روی صفحه دیده‌اید.
استاپ‌اوت برای مدیریت کمبود وثیقه طراحی شده است؛ جای حد ضرری را که بر اساس منطق معامله و بودجه ریسک تعیین شده نمی‌گیرد. همچنین نمی‌توان از آستانه استاپ‌اوت نتیجه گرفت که زیان حتماً به مبلغ معینی محدود می‌ماند.
چرا سطح مارجین فقط با زیان شناور تغییر نمی‌کند؟
در حساب واقعی، مارجین موردنیاز ممکن است با قیمت دارایی، نرخ تبدیل به ارز حساب، اندازه موقعیت و پله‌های مارجین تغییر کند. ارائه‌دهنده نیز ممکن است طبق شرایط اعلام‌شده برای بعضی نمادها یا دوره‌های خاص، نیاز مارجین را افزایش دهد. در نتیجه حتی بدون باز کردن معامله تازه، نسبت اکوییتی به مارجین می‌تواند بدتر شود.
هزینه نگهداری، کمیسیون و برداشت از حساب هم ممکن است اکوییتی یا ظرفیت آزاد را کم کنند. اگر چند جفت‌ارز دارید، جمع ریسک آن‌ها را ببینید؛ خرید هم‌زمان چند جفت‌ارز با یک ارز مشترک می‌تواند وابستگی پنهانی ایجاد کند. خنثی بودن ظاهری چند سفارش نیز همیشه به معنی صفر شدن مارجین نیست و قواعد حساب‌های هج‌شده متفاوت‌اند.
پیش از نزدیک شدن به آستانه، چه چیزی را باید مشخص کرد؟
بهتر است پیش از ورود بدانید در سناریوی زیان برنامه‌ریزی‌شده، مجموع اکوییتی و مارجین حساب چه وضعی پیدا می‌کند. حجم کوچک‌تر، در شرایط دیگرِ برابر، هم حساسیت سود و زیان به تغییر قیمت را کمتر می‌کند و هم معمولاً مارجین کمتری می‌خواهد. معیار تصمیم باید ریسک کل حساب باشد، نه صرفاً سبز ماندن یک شاخص روی صفحه.
واریز پول می‌تواند نسبت مارجین را بهبود دهد، اما زیان معامله را برطرف نمی‌کند و سرمایه بیشتری را در معرض همان موقعیت قرار می‌دهد. کم کردن یا بستن موقعیت نیز ممکن است هم‌زمان زیان را قطعی و مارجین لازم را کمتر کند. اثر هر اقدام به قیمت اجرا، هزینه‌ها و ساختار موقعیت‌ها بستگی دارد؛ هیچ‌کدام را بدون محاسبه به عنوان راه‌حل خودکار در نظر نگیرید.
حمایت از مانده منفی هم موضوعی جداست و به نهاد ارائه‌دهنده، حوزه نظارتی، نوع مشتری و قرارداد بستگی دارد. وجود استاپ‌اوت به‌تنهایی چنین حمایتی را تضمین نمی‌کند. اگر تفاوت اندازه موقعیت با وثیقه برایتان روشن نیست، ابتدا مطلب اهرم و مارجین و سپس ساختار معاملات فارکس خرد را بخوانید.
برای تطبیق تعاریف و شناخت تفاوت رویه‌ها می‌توانید توضیحات مارجین و سطح مارجین OANDA در بریتانیا و توضیحات مارجین و بستن اجباری در OANDA Global Markets را ببینید. این‌ها نمونه قواعد ارائه‌دهندگان مشخص‌اند و نباید به همه حساب‌ها تعمیم داده شوند. مثال‌های این نوشته آموزشی هستند و توصیه معاملاتی یا تأیید یک کارگزار محسوب نمی‌شوند.
