وقتی در پنجره سفارش فارکس عدد ۰٫۱ را وارد می‌کنید، ممکن است ظاهرش کوچک باشد؛ اما این عدد معمولاً به معنی معامله چند سنت یا حتی صد دلار نیست. اگر اندازه قرارداد نماد ۱۰۰ هزار واحد باشد، ۰٫۱ لات یعنی موقعیتی برابر با ۱۰ هزار واحد از ارز پایه. فهم همین فاصله میان عدد روی صفحه و اندازه واقعی معامله، جلوی بسیاری از اشتباه‌های پرهزینه را می‌گیرد.
لات واحد بیان حجم قرارداد است. برای انتخاب حجم، باید بدانید هر لات چند واحد دارد، تغییر قیمت چه اثری بر سود و زیان می‌گذارد و در صورت رسیدن قیمت به حد ضرر، چه مبلغی از حساب درگیر می‌شود. در مثال‌های این مطلب، نرخ‌ها و شرایط مارجین فرضی هستند و هزینه‌های اجرا را جداگانه توضیح می‌دهیم.
لات استاندارد، مینی‌لات و میکرولات چه تفاوتی دارند؟
در قرارداد رایج جفت‌ارزهای فارکس، یک لات استاندارد برابر با ۱۰۰ هزار واحد ارز پایه است. مینی‌لات به ۱۰ هزار واحد و میکرولات به هزار واحد گفته می‌شود؛ یعنی به‌ترتیب ۰٫۱ و ۰٫۰۱ لات استاندارد. در EUR/USD، ارز پایه یورو است؛ بنابراین یک لات، به معنی ۱۰۰ هزار یورو است، نه الزاماً ۱۰۰ هزار دلار.
| حجم با فرض قرارداد استاندارد | مقدار ارز پایه در EUR/USD | ارزش اسمی با نرخ فرضی ۱٫۱۰ |
|---|---|---|
| ۰٫۰۱ لات؛ میکرولات | ۱٬۰۰۰ یورو | ۱٬۱۰۰ دلار |
| ۰٫۱ لات؛ مینی‌لات | ۱۰٬۰۰۰ یورو | ۱۱٬۰۰۰ دلار |
| ۱ لات؛ لات استاندارد | ۱۰۰٬۰۰۰ یورو | ۱۱۰٬۰۰۰ دلار |
این جدول درباره قرارداد متداول جفت‌ارزهاست. برای طلا، شاخص، نفت، رمزارز یا حتی نمادی با مشخصات متفاوت، نباید همین اندازه قرارداد را فرض کنید. مرجع نهایی، مشخصات همان نماد در همان حساب معاملاتی است. بعضی پلتفرم‌ها نیز حجم را مستقیماً با تعداد واحد ارز نشان می‌دهند و لزوماً از واژه لات استفاده نمی‌کنند.
اندازه قرارداد را از کجا بخوانیم؟
پیش از ثبت سفارش، بخش مشخصات نماد یا Contract Specification را باز کنید. اندازه قرارداد یا Contract Size می‌گوید هر لات نماینده چند واحد است. حداقل حجم و گام حجم نیز مشخص می‌کنند کوچک‌ترین سفارش مجاز چیست و حجم با چه فاصله‌ای قابل تغییر است. برای نمونه، حداقل ۰٫۰۱ و گام ۰٫۰۱ یعنی معمولاً حجم‌های ۰٫۰۱، ۰٫۰۲ و ۰٫۰۳ پذیرفته می‌شوند؛ این اعداد برای همه نمادها یکسان نیستند.
تعداد رقم اعشار قیمت را با گام حجم اشتباه نگیرید. قیمت ممکن است پنج رقم اعشار داشته باشد، اما حجم فقط با گام صدم لات تغییر کند. همچنین نام‌هایی مانند حساب سنتی یا حساب میکرو به‌تنهایی اندازه قرارداد را ثابت نمی‌کنند؛ باید واحد موجودی حساب و مشخصات قرارداد هر دو روشن باشند.
چگونه لات را به اندازه واقعی موقعیت تبدیل کنیم؟
تعداد واحد ارز پایه = حجم بر حسب لات × اندازه قرارداد هر لات
با فرض قرارداد ۱۰۰ هزار واحدی، حجم ۰٫۲ لات EUR/USD برابر با ۲۰ هزار یورو است. اگر نرخ EUR/USD برابر با ۱٫۱۰ باشد، ارزش اسمی این موقعیت ۲۲ هزار دلار می‌شود. این عدد نشان می‌دهد نسبت به چه اندازه‌ای از بازار در معرض تغییر قیمت قرار گرفته‌اید؛ با موجودی حساب یا مبلغی که به عنوان مارجین کنار گذاشته می‌شود، یکی نیست.
در معاملات خرد مبتنی بر قرارداد نیز این محاسبه به معنی تحویل گرفتن قطعی همین مقدار ارز در حساب بانکی نیست. ماهیت تعهد شما به نوع قرارداد بستگی دارد؛ تفاوت این ساختارها را در مطلب بازار بین‌بانکی، معاملات OTC و CFD در فارکس خرد توضیح داده‌ایم.
حجم معامله چگونه سود و زیان را تغییر می‌دهد؟
در EUR/USD، هر پیپ معمولاً ۰٫۰۰۰۱ دلار به ازای هر یورو است. در حساب دلاری و با قرارداد استاندارد، ارزش هر پیپ برای یک لات ۱۰ دلار، برای ۰٫۱ لات یک دلار و برای ۰٫۰۱ لات ده سنت خواهد بود. بنابراین دو نفر می‌توانند دقیقاً در یک قیمت وارد شوند و در یک قیمت خارج شوند، اما نتیجه نقدی کاملاً متفاوتی داشته باشند.
| حجم EUR/USD | ارزش هر پیپ در حساب دلاری | نتیجه حرکت ۲۰ پیپی به نفع معامله |
|---|---|---|
| ۰٫۰۱ لات | ۰٫۱۰ دلار | ۲ دلار سود ناخالص |
| ۰٫۱ لات | ۱ دلار | ۲۰ دلار سود ناخالص |
| ۱ لات | ۱۰ دلار | ۲۰۰ دلار سود ناخالص |
اگر همین حرکت برخلاف معامله باشد، نتیجه به همان نسبت زیان خواهد بود. برای مثال، خرید ۱۰ هزار یورو در نرخ ۱٫۱۰۰۰ و فروش آن در ۱٫۱۰۲۰، پیش از هزینه‌های جداگانه، ۲۰ دلار سود قیمتی دارد: اختلاف ۰٫۰۰۲۰ ضرب در ۱۰ هزار. برای معامله فروش، جهت محاسبه برعکس است. در جفت‌ارزهای دیگر، سود ابتدا در ارز مظنه محاسبه و در صورت نیاز به ارز حساب تبدیل می‌شود؛ پس عدد «۱۰ دلار برای هر پیپ» را نباید به همه نمادها تعمیم داد.
لات با مارجین و اهرم چه نسبتی دارد؟
فرض کنید برای همان موقعیت ۰٫۱ لات EUR/USD با ارزش اسمی ۱۱ هزار دلار، نرخ مارجین ۲ درصد باشد. در این مثال ساده، مارجین اولیه ۲۲۰ دلار است. اگر نرخ مارجین به یک درصد تغییر کند، این مبلغ به ۱۱۰ دلار می‌رسد؛ اما تا وقتی حجم و تغییر قیمت همان است، ارزش هر پیپ و سود و زیان قیمتی معامله عوض نمی‌شود.
مارجین کمتر فقط به این معنی است که برای نگه داشتن آن موقعیت، مبلغ کمتری درگیر می‌شود. اگر از این امکان برای دو برابر کردن حجم استفاده کنید، آن‌وقت سود و زیان هر پیپ نیز دو برابر می‌شود. به همین دلیل، «می‌توانم این سفارش را باز کنم» پاسخ مناسبی برای «آیا این حجم با تحمل زیان من سازگار است؟» نیست. مبنای تفاوت این دو را در راهنمای اهرم و مارجین بخوانید.
از مبلغ زیان قابل‌تحمل به حجم معامله برسیم
روش قابل‌فهم‌تر این است که ابتدا فاصله حد ضرر و مبلغی را که برای آن معامله در نظر گرفته‌اید مشخص کنید، سپس حجم را به دست آورید. برای مثال آموزشی، اگر زیان قیمتی برنامه‌ریزی‌شده ۵۰ دلار باشد و حد ضرر EUR/USD در فاصله ۲۵ پیپ قرار بگیرد، با ارزش ۱۰ دلار برای هر پیپِ یک لات، حجم نظری برابر است با ۵۰ تقسیم بر حاصل‌ضرب ۲۵ و ۱۰؛ یعنی ۰٫۲ لات.
این ۰٫۲ لات یک سقف نظری قبل از هزینه‌ها و لغزش قیمت است، نه تضمین زیان حداکثر ۵۰ دلار. کمیسیون، نحوه لحاظ شدن اسپرد در فاصله ورود تا حد ضرر و اجرای نامطلوب سفارش می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. اگر بودجه باید هزینه‌ها را هم پوشش دهد، برای آن‌ها جا بگذارید و حجم را با گام مجاز نماد رو به پایین تنظیم کنید. اگر حداقل حجم مجاز از بودجه فراتر می‌رود، نباید صرفاً برای باز شدن سفارش، ریسک برنامه را بیشتر کرد.
حد ضرر معمولی نیز قیمت اجرا را تضمین نمی‌کند. در شکاف قیمتی یا بازار کم‌عمق ممکن است خروج در قیمت بدتری انجام شود. این محاسبه برای سنجیدن اندازه موقعیت است و به معنی حذف ریسک بازار نیست.
چرا حجم یکسان در دو نماد، ریسک یکسانی ندارد؟
۰٫۱ لات EUR/USD و ۰٫۱ لات USD/JPY فقط از نظر عددی شبیه‌اند. ارز پایه و مظنه، ارزش پیپ پس از تبدیل به ارز حساب، فاصله حد ضرر و نوسان هر بازار می‌تواند متفاوت باشد. حتی دو معامله با ارزش هر پیپ برابر، اگر یکی حد ضرر ۲۰ پیپی و دیگری ۸۰ پیپی داشته باشد، زیان قیمتی برنامه‌ریزی‌شده یکسانی ندارند.
برای ثبت سفارش، به جای تکیه بر عدد آشنای حجم، سه پاسخ روشن داشته باشید: چند واحد معامله می‌کنم، هر پیپ برای حساب من چقدر ارزش دارد و فاصله خروج برنامه‌ریزی‌شده چه مبلغی را درگیر می‌کند؟ وقتی این سه پاسخ مشخص باشد، لات از یک عدد مبهم در پنجره سفارش به اندازه‌ای قابل سنجش تبدیل می‌شود.
برای آشنایی با جایگاه این مفاهیم در بازار، راهنمای جامع بازار فارکس را بخوانید. تعریف لات و واحدهای رایج آن با درس آموزشی معاملات فارکس در IG Academy تطبیق داده شده است. مثال‌های عددی این مطلب آموزشی‌اند؛ ارجاع به این منبع به معنی توصیه به افتتاح حساب نزد یک ارائه‌دهنده نیست.
